Mitrovske zadušnice - dan sećanja na preminule uoči Mitrovdana

Mitrovske zadušnice obeležavaju se svake godine u subotu uoči Mitrovdana, praznika posvećenog Svetom velikomučeniku Dimitriju, koji se slavi 8. novembra. Subota je u pravoslavnoj tradiciji posvećena molitvenom sećanju na preminule.

U crkvama se nakon liturgije služi parastos, a potom vernici odlaze na groblja, gde se čitaju molitve za upokojene. Prema običaju, na grobove se iznose kuvano žito, crno vino i sveće, koji imaju posebno simbolično značenje. Žito predstavlja vaskrsenje i večni život, vino simbolizuje Božje milosrđe, dok sveća označava Hristovu svetlost koja obasjava duše pokojnika.

Prema hrišćanskom verovanju, molitve živih mogu pomoći dušama preminulih na putu ka večnom spasenju. Oni koji zbog udaljenosti ili drugih okolnosti ne mogu da posete grobove svojih najmilijih, mogu se za njih pomoliti u crkvi ili zapaliti sveću kod kuće.

Pored Mitrovskih, u pravoslavnom kalendaru obeležavaju se i Velike ili Zimske zadušnice, Duhovske ili Trojičine, kao i Miholjske zadušnice, koje se održavaju početkom oktobra.

Srpska pravoslavna crkva, sutra 8. novembra obeležava praznik Svetog velikomučenika Dimitrija, poznatiji kao Mitrovdan, koji se u narodnoj tradiciji vezuje za završetak jeseni, početak zime i običaj poznat kao „hajdučki rastanak“.

Mitrovdan je krsna slava brojnih porodica i esnafskih udruženja, a u pojedinim mestima obeležava se i kao zavetina. Za ovaj praznik vezuju se brojni narodni običaji i verovanja. Prema tradiciji, uoči Mitrovdana trebalo bi biti kod kuće, jer se veruje da će onaj ko noć provede van svog doma tokom cele godine biti nemiran. Takođe, na sam praznik ne bi trebalo grditi decu, kako, prema narodnom verovanju, ne bi bila nestašna tokom godine.

Mitrovdan se smatrao granicom između jeseni i zime, pa je do tog dana trebalo završiti sve poljoprivredne radove. Bio je to i vreme kada su se primale nove sluge, a dotadašnje otpuštale, dok su se hajduci rastajali i odlazili na zimski počinak do proleća. Ovaj običaj sačuvan je u narodnoj izreci: „Mitrovdanak – hajdučki rastanak, Đurđevdanak – hajdučki sastanak.“