Žagubica - Homolje između prirodnih lepota i srednjevekovne istorije
Smeštena u srcu Homoljskih planina, opština Žagubica predstavlja jedno od mesta u Srbiji u kojima se prirodne lepote, kulturno-istorijsko nasleđe i tradicionalno gostoprimstvo skladno dopunjuju. Udaljena oko 95 kilometara od Požarevca, nudi brojne mogućnosti za obilazak istorijskih znamenitosti, istraživanje prirode i upoznavanje tradicije homoljskog kraja.
Jedan od prvih susreta sa istorijom Homolja počinje na zapadnoj kapiji Gornjačke klisure, gde se nalaze ostaci manastira Blagoveštenje, poznatog i kao Kapija Homolja. Smešten u podnožju planine Vukan, ovaj lokalitet predstavlja važnu tačku na putu ka unutrašnjosti homoljskog kraja i svedoči o njegovoj srednjevekovnoj prošlosti.
Nedaleko odatle nalazi se manastir Gornjak, zadužbina kneza Lazara, podignuta između 1378. i 1381. godine, na levoj obali Mlave, na ulazu u Gornjačku klisuru. Ovaj ženski manastir vekovima je bio važan duhovni centar, a njegovo istorijsko nasleđe povezano je i sa kneginjom Milicom, koja je, prema predanju, nakon Kosovskog boja boravila u manastiru sa porodicom.
Danas je Gornjak nezaobilazna destinacija za posetioce koji obilaze ovaj deo Srbije. Njegov značaj ne proizilazi samo iz istorije i duhovnosti već i iz prirodnog okruženja, u kojem se manastirski kompleks skladno uklapa u planinske obronke i dolinu Mlave.
Lepota ovog prostora inspirisala je pesnika Đuru Jakšića da napiše poemu „Put u Gornjak“. Veza Homolja sa poezijom i stvaralaštvom nastavlja se kroz manifestaciju „Noć u Gornjaku“, koja se od 2006. godine održava na obali Mlave, uz učešće afirmisanih i mladih pesnika.
Posebnu atmosferu ovom delu Homolja daje lokalitet poznat kao „Tišina“, mesto za koje se u narodnom predanju kaže da Mlava ćuti. Legenda ga povezuje sa Kosovskim bojem i tugom kneginje Milice zbog vesti o pogibiji kneza Lazara. Priča da je priroda tada utihnula, a reka prestala da žubori, sačuvala se kroz generacije i postala deo usmene tradicije ovog kraja.
Značajno mesto u kulturno-istorijskoj ponudi zauzima i Trška crkva, koja se smatra jednim od najstarijih verskih objekata u Braničevskom okrugu. Nalazi se u ataru sela Suvi Do, na putu od Žagubice prema Petrovcu na Mlavi, a njeno poreklo vezuje se za 13. vek. Pripada Raškom stilu i predstavlja redak primer srednjovekovne sakralne arhitekture u ovom delu Srbije.
Njenu posebnost čine kameni i reljefni ukrasi, među kojima se izdvaja neobičan prikaz grifona. Tokom vekova više puta je obnavljana, a danas je zaštićena kao spomenik kulture od velikog značaja. Od 1985. godine ponovo funkcioniše kao ženski manastir, čime nastavlja svoju duhovnu i kulturnu ulogu.
******************************************************************************************
Tekst i prilog su nastali u okviru projekta „Žagubica – priče koje traju“, po osnovu Konkursa o sufinansiranju projekata iz budžeta opštine Žagubica, radi ostvarivanja javnog interesa u oblasti javnog informisanja u 2026. godini. Projekat doprinosi boljoj informisanosti građana, većoj transparentnosti institucija i većoj vidljivosti lokalnih razvojnih, kulturnih, obrazovnih i privrednih inicijativa.
Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
Foto: M.V
0 Komentara
Nema komentara za ovu vest