Mitrovdan - praznik Svetog Dimitrija: Dan koji najavljuje zimu
Srpska pravoslavna crkva danas slavi Svetog velikomučenika Dimitrija, u narodu poznatijeg kao Mitrovdan. Ovaj praznik, koji se ubraja među češće krsne slave u Srbiji, u narodnoj tradiciji označava i granicu između jeseni i zime, ali i vreme kada su se hajduci rastajali i odlazili na zimski počinak. Za Mitrovdan se vezuju brojni običaji i verovanja, od kojih su se pojedini sačuvali do danas.Sveti Dimitrije bio je rimski vojni zapovednik iz trećeg veka, koji je stradao zbog ispovedanja i širenja hrišćanske vere. Nakon njegovog pogubljenja, solunski hrišćani tajno su ga sahranili, a na mestu njegovog groba kasnije je podignuta crkva. Sveti Dimitrije vremenom je postao zaštitnik grada Soluna.
Prema predanju, iz njegovog groba širio se miris bosiljka i smirne, zbog čega je dobio ime Mirotočivi. Njegove mošti vernici smatraju čudotvornim i isceliteljskim, a crkveni zapisi svedoče o njegovoj zaštitničkoj ulozi u očuvanju Soluna od zemljotresa i drugih nesreća.
Kult ovog svetitelja rano se proširio među pravoslavnim narodima. Kod Rusa se razvijao još od 12. veka, a 1581. godine Sveti Dimitrije proglašen je zaštitnikom Sibira.
Mitrovdanski običaji – praznik treba dočekati u svom domu
Jedno od najpoznatijih narodnih verovanja nalaže da svako uoči Mitrovdana treba da bude kod svoje kuće. Verovalo se da će onaj ko praznik ne dočeka u svom domu tokom naredne godine često noćivati kod drugih.
Prema tradiciji, na ovaj dan ne bi trebalo grditi decu, čak ni kada su nestašna ili naprave neku grešku. Verovalo se da bi prekorevanje i podizanje glasa mogli da utiču na njihovo ponašanje tokom cele godine, pa se govorilo da im na Mitrovdan sve treba gledati kroz prste.
U Šumadiji je postojao običaj da se u svaki ugao sobe stavi belutak, kako bi se kuća zaštitila od miševa. Postoje i verovanja prema kojima žene na ovaj praznik ne bi trebalo da koriste vreteno, češljeve i makaze, jer se smatralo da to može doneti nesreću domaćinstvu.
Mitrovdan označava početak zime i hajdučki rastanak
U narodnoj tradiciji Mitrovdan se smatrao granicom do koje bi trebalo završiti veće poljske radove i poslove na otvorenom. Verovalo se da nakon ovog praznika zima može iznenada da stigne.
Ovaj datum imao je značaj i za seoska domaćinstva, jer su se nekada na Mitrovdan razilazile sluge kojima je istekao ugovor, dok su se istovremeno dogovarali novi poslovi i angažovanja.
Mitrovdan je poznat i kao hajdučki rastanak. Prema narodnom predanju, hajduci su se na ovaj dan razilazili i odlazili kod svojih jataka, gde su provodili zimu, da bi se ponovo okupili na Đurđevdan. Ovaj običaj sačuvan je u poznatoj narodnoj izreci:
„Mitrovdanak – hajdučki rastanak, Đurđevdanak – hajdučki sastanak“.
Kakva će biti zima – predskazanja prema vremenu na Mitrovdan
Posebno mesto u narodnoj tradiciji imaju verovanja o vremenskim prilikama na Mitrovdan, jer se prema njima predviđalo kakva će biti predstojeća zima.
Ako na ovaj dan pada sneg, govorilo se da je Sveti Dimitrije došao na belom konju, a verovalo se i da će se snežni pokrivač zadržati sve do aprila.
Oblačno vreme, prema narodnom verovanju, najavljivalo je toplu zimu, dok se za vedar dan smatralo da predskazuje oštru i hladnu zimu.
U pojedinim krajevima postojao je i običaj paljenja vatri ispred kuća ili na uzvišenjima. Vatra je simbolično predstavljala zaštitu porodice i stoke od zla i hladnoće tokom zimskih meseci.
Sveti Dimitrije – zaštitnik i utešitelj vernika
Sveti Dimitrije jedan je od posebno poštovanih svetitelja u srpskom narodu. Njemu su posvećeni brojni hramovi širom Srbije, među kojima su i srednjovekovne crkve u kompleksu Pećke patrijaršije, kao i kapela u manastiru Visoki Dečani. Prema dostupnim podacima, u Srbiji postoji više od 120 hramova posvećenih ovom svetitelju.
Mitrovdan je krsna slava brojnih srpskih porodica, ali i pojedinih esnafa, dok se u mnogim mestima obeležava kao zavetina.
U narodnom verovanju Sveti Dimitrije je zaštitnik i čudotvorac koji pomaže bolesnima, donosi utehu onima koji pate i uliva nadu onima koji traže isceljenje. Vernici mu se obraćaju molitvom, tražeći njegovu pomoć i zaštitu.
Foto: AI gen.
0 Komentara
Nema komentara za ovu vest