VELIKO GRADIŠTE PROSLAVILO DAN OSLOBOĐENJA

Povodom 11. oktobra, Dana oslobođenja Velikog Gradišta u Drugom svetskom ratu, u gradskom parku održan je pomen i položeni su venci na spomenike borcima oslobodilačkih ratova i žrtvama Drugog svetskog rata. Vence su položile delegacije opštine Veliko Gradište, Ministarstva odbrane i Vojske Srbije,opštinskog SUBNOR-a i Društva za negovanje tradicija oslobodilačkih ratova 1914-1918. godine






Komemoraciji i sećanju na veliki dan kada je pre 74 godina Veliko Gradište dočekalo dane slobode u Drugom svetskom ratu prisustvovali su rukovodstvo opštine,vojska,predstavnici crkve,javnih preduzeća i ustanova,preživeli borci i učenici srednje škole ,,Miloje Vasić’’.


Danas smo ovde da se setimo važnih datuma i događaja.ali i onih burnih dana koji su obeležili čitavi 20 vek,koji je bio vek velikih ratova,herojskih epopeja,ali i vek velikih stradanja,patnji i mučenja kroz koje je prošao naš narod.
          - Ove godine proslavljamo jubilej-sto godina od završetka Velikog rata,od kada se ime Srbija izgovaralo sa ponosom u tada čitavom sloboubnom svetu i sto godina kada se u celoj Srbiji razvijali crni barjaci od kojih se dugo,dugo godina čitav narod nije mogao otarasiti i nekako ta sudbina slave i crnih barjaka prati srpsku sudbinu kroz ceo 20 vek,istakao je Nenad Mihajlović-Goja,profesor istorije.


            Sada kada se podsećamo na oslobođenje od nemačke okupacije,na dan konačnog oslobođenja našeg grada,ne zaboravljamo ni heroizam  i slavno pale žrtve u balkanskom i prvom svetskom ratu. Ali nezvanično možemo da kažemo da je prvi Svetski rat počeo u Velikom Gradištu..


            -Znamo da je Prvi svetski rat zvanično počeo 27 i 28.jula 1915.godine,ali sećanja starih gradištanaca govore da su prve ratne čarke ovde počele već 17.jula kada se u našem pristaništu na Dunavu potopljeni brodovi Srbija i Mačva.,pa zato nezvanično,možemo da kažemo da je Prvi svetski rat počeo ovde u Velikom Gradištu. I danas ne zaboravljamo heroizam boraca 9.puka Dunavske divizije u Ramu,Prema nepotpunim podacima u Prvom svetskom ratu život je iz naše opštine izgubilo 1500 do 1.600 boraca.Njihova sveta imena uklesana su na mnogobrojnim spomenicima,ali čuvaju se i u spomen sobi u našoj Požarevačkoj kasarni.Za nas gradištance najpogubnija je bila borba na Markovom kamenu kada je u tri dana iz naše opštine 60 boraca Teško je pobrojati naše male heroje koji su izgubili život.10.oktobra l916 godine kada su se naši povukli ka Vranjevcu,,Nemci su ušli u veliko Gradište koje odmah zamenjuju Bugari. Za tri dana podignut je potomski most preko koga se odnosi opljačkano blago.Crkva se koristi kao konjušnica,odnose se i crkvena zvona,ali nakon albanske golgote i oporavka na Krfu,u jurišu preporođene srpske vojske Solunski front je probijen,Srbija je ponovo slobodna,naglasio je Žarko Živanović,hroničar i pisac iz Velikog Gradišta.


Herojizam naših predaka bio je amanet i uzor za ne manje slavne borbe i u Drugom svetskom ratu.I tokom ovog rata l941-1945.godine i naš grad našao se u novom  porobljavanju i oslobođenju od fašizma.                                         
          -Nemci su brodom doplovili do Velikog Gradišta.,zaposedaju našu opštinu,gimnaziju,carinarnicu.U oružanim akcijama njima se suprostavlja partizanski odred na čelu sa Veljkom Dugoševićem. U njemu je bilo mnogo boraca iz našeg kraja.,među kojima Boža Đorđević Buđoni,Ljubisav Jovanović ariljerac,Pera Metalac i drugi. U partizanskom odredu bio je i naš muzički velikan Vlastimir Pavlović Carevac. Ilegalni rad u gradu organizuju profesor Milorad  Milinković,učitelj Duško Veličković,Steva Subašić i Veljko Spasić.Jedan od prvi oružanih akcija odreda Veljaka Dugoševića bio je napad  za oslobođenje Velikog Gradišta..Mi smo jedno od malobrojnih mesta koje je tri puta okupirano i oslobađano. Oktobra 1944.godine 4.bataljon 19.brigade 25 Divizije oslo Istočnu Srbiju,sa njime je bila i jedna pešadinska jedinica Crvene armije,Pošto su oslobodili Golubac,11 oktobra krenuli su ka Velikom Gradištu.Manji okršaj sa Nemcima  koji su bili u povlaćenju bio je na liniji Vince-Ponikve.U prvim popodnevnim satima oslobodioci su ušli u naš suncem obasjani grad.Sunce slobode i dans sija u njemu.Prema nepotpunim podacima u ovom ratu iz naše opštine bilo je oko 2.100 boraca,boreći se za slobodarske principe,a život je izgubilo njih preko 400.U ime Udruženja potomoka ratnika 1912-1920 godine,u ime Društva za negovanje  tradicija,u ime svih nas ovde prisutnih izražavamo veliku zahvalnost za sve ono što su svojim žrtvama podarili.Neka im slava i hvala,rekao je Živanović.




Prema nepotpunim podacima u ovom ratu iz opštine Veliko Gradište bilo je oko 2.100 boraca,od kojih je život izgubilo njih 400 boreći se za slobodarske principe.

Lj.Nastasijević