Tvrđava Gradac u Homolju otkriva nove slojeve istorije
Tvrđava Gradac u Homolju otkriva nove slojeve istorijeZavršeni ovogodišnji arheološki radovi na lokalitetu Gradac kod Krepoljina u Homolju doneli su nova saznanja o utvrđenju koje je, prema istraživanjima, bilo u upotrebi od kasne antike do srednjeg veka. Otkriveni zidovi i nalazi svedoče o burnoj prošlosti Homolja i njegovom strateškom značaju kroz vekove.
Nedavna sondažna iskopavnja na lokalitetu Gradac donela su dragocena otkrića i dodatno osvetlili višeslojnu prošlost Braničevskog okruga. Tim Arheološkog instituta iz Beograda i Zvičajnog muzeja u Žagubici istraživao je zid unutar branjenog areala, koji je prema procenama stručnjaka, bio deo monumentalnog profanog kompleksa.
Rukovodilac istraživanja, arheolog Milan Milovanović iz Arheološkog instituta u Beogradu, ističe da su rezultati izuzetno značajni za razumevanje istorijskog razvoja Homolja.
„Na osnovu pronađenih pokretnih arheoloških nalaza i arhitektonskih ostataka, možemo reći da je breg iznad Mlave bio najverovatnije naseljen tokom kasne antike, a da je tvrđava Gradac sasvim izvesno podignuta tokom Komninske epohe, odnosno kada Vizantija gospodari severom Balkana između 11-12. veka“.
Gradac je, naglašava Milovanović, imao strateški značaj u pogledu kontrole puta koji je tokom kasne antike i srednjeg veka išao dolinom Mlave prema rudarskim mestima unutar istočne Srbije.
„Položaj utvrđenja, na nadmorskoj visini od preko 400 m, i danas pod gustim rastinjem, bio je od presudne važnosti za saobraćaj i trgovinu u ovom delu Homolja odnosno prema Trškoj crkvi. Sa njegovih zidina pružao se pogled na čitavu Krepolinsku kotlinu, što je davalo vojnu prednost u pogledu kontrole neprijateljskih upada“.
Istraživanja na Gradcu u budućnosti treba da budu deo šireg projekta zaštite i prezentacije kulturnog nasleđa istočne Srbije.
„Naša želja je da Gradac jednog dana bude uređen i dostupan posetiocima, kao deo kulturno-turističke ponude Žagubice i Homolja. Planirano je i da se sprovede digitalizacija nalaza i izrada 3D modela tvrđave, čime će se omogućiti da posetioci i kroz savremene tehnologije upoznaju bogatu istoriju ovog kraja“, kaže Milovanović.
„Virtualna rekonstrukcija i dalja arheološka iskopavanja pomoći će da Gradac oživi pred očima posetilaca, ali i da sačuvamo dragoceno nasleđe za buduće generacije“, zaključuje Milovanović.
Gradac u Krepoljinu, zajedno sa Ždrelom, predstavlja nekadašnju vizantijsku tvrđavu. Obe su nakon 1284. godine ušle u sastav države kralja Dragutina. Tada je Braničevska zemlja po prvi put osvojena od strane Srba i bila pod njihovom kontrlom sve do dolaska Osmanslija.
1 Komentara
Vasilije
October 16, 2025 | 16:23:36