Stalna postavka Muzeja Golubac

Ustanova kulture „Muzej Golubac“ osnovana je 2024. godine sa ciljem prikupljanja, obrade, čuvanja i izlaganja muzejske građe vezane za bogatu istoriju i kulturno nasleđe Golupca.

Muzej je smešten u zgradi na adresi Cara Lazara 2, nekadašnjoj porodičnoj kući Vićentija Nedeljkovića iz 1893. godine, izgrađenoj u stilu građanske arhitekture.

Posle Drugog svetskog rata, zgrada je nacionalizovana i korišćena od strane Saveza komunista, a kasnije i Socijalističke partije Srbije. Godine 2020, zgradu je otkupila opština Golubac, a zatim adaptirala za potrebe muzeja.

Stalna postavka muzeja formirana u saradnji sa Narodnim muzejom u Požarevcu i drugim partnerima, raspoređena je na 300 kvadratnih metara izložbenog prostora i organizovana je u tematske celine koje hronološki prate istorijski razvoj Golupca i okoline. Postavka kombinuje klasičan muzejski prikaz sa modernim interpretacijama, omogućavajući posetiocima uvid u različite aspekte kulturnog i istorijskog nasleđa.

Praistorijska zbirka - pokriva period od praistorije do dolaska Rimljana u 1. veku nove ere i obuhvata predmete od keramike, kamena, metala i kosti.

U okviru kamenog doba, zbirka sadrži značajne artefakte koji svedoče o životu ljudi u ovom periodu na prostoru Golubačkog kraja. Nalazi sa lokaliteta Dedine i ušća Tumanske reke u selu Usije uključuju: Kamenu alatku i oruđa koja su korišćena za lov, obradu hrane i izgradnju skloništa, Fragmente posuđa i nakita, koji svedoče o tehnološkom razvoju i kulturnim običajima praistorijskih zajednica, Žrtvene i kultne predmete, koji ukazuju na religijske obrede i verovanja tog doba.

Kasno bronzano doba, koje obuhvata period od 12. do 9. veka p.n.e., obeleženo je značajnim kulturnim i društvenim promenama na prostoru Golubačkog kraja. Arheološka zbirka muzeja sadrži predmete koji ukazuju na visok nivo razvoja metalurgije, zanatstva i trgovine.



Među artefaktima su: oružje i alatke od bronze, koje svedoče o veštinama u obradi metala, keramičke posude i nakit koji ukazuju na svakodnevni život i običaje stanovništva i fragmenti kultnih predmeta, koji upućuju na ritualne prakse i verovanja zajednica iz tog perioda.

Posebnu vrednost zbirke čine dve značajne ostave bronzanih predmeta: ostava iz Klenja: Ova ostava pronađena je tokom arheoloških iskopavanja i sadrži niz bronzanih alatki, oružja i nakita. Smatra se da su ovi predmeti skriveni u zemlji kao riznice ili žrtveni prilozi tokom kriznih vremena, ostava iz Vojilova: Nalazi iz Vojilova uključuju bronzane koplje, sekire i ukrase, koji svedoče o visokom nivou izrade i trgovačkim vezama sa drugim regionima Balkana.

Izloženi predmeti iz ovih ostava ne samo da ilustruju tehnološki napredak kasnog bronzanog doba, već i kulturne veze i složenost društvenih odnosa na teritoriji Golupca. Ovi nalazi imaju poseban značaj za razumevanje istorijskih procesa i kulturnog nasleđa ovog područja.

Dubovačko-Žutobrdska kultura, koja obuhvata period oko 160. godine p.n.e., dobila je naziv po nalazištima u Dubovcu (Rumunija) i Žutom brdu (Golubac). Ova kultura karakteriše se bogatim i dekorativnim keramičkim predmetima, posebno urnama i sudovima ukrašenim geometrijskim i figuralnim motivima.

Predmeti iz Žutobrdske kulture pronađeni su na lokalitetima kao što su Grad i ušće Tumanske reke, a deo ove zbirke izložen je u stalnoj postavci muzeja.

Keramičke urne i druge pogrebne posude svedoče o razvijenom pogrebnom ritualu i društvenoj organizaciji zajednica koje su naseljavale ovaj prostor.

Ovi nalazi pružaju dublji uvid u svakodnevni život, kultne obrede i zanatske sposobnosti praistorijskih stanovnika golubačkog kraja, što čini važan segment muzejske postavke.
Antička zbirka sadrži artefakte iz perioda od 1. do 4. veka nove ere. Posebno značajni predmeti potiču sa lokaliteta Vicus Cuppae, uključujući oružje, keramiku i predmete iz svakodnevnog života. Srednjovekovna zbirka obuhvata period od 9. do 15. veka. Izdvajaju se keramički predmeti, ribolovna oprema i verski artefakti, kao što su opeke sa krstovima i akustične posude.

Etnološka zbirka svedoči o svakodnevnom životu stanovništva kroz izložbu tradicionalnih predmeta srpske i vlaške kulture. Poseban deo posvećen je predmetima iz domaćinstva Vićentija Nedeljkovića, čuvajući duh vremena i običaje tog doba. Istorijska zbirka pokriva period od srednjeg veka do savremenosti. Uključuje dokumenta, fotografije i lične predmete vezane za politički, vojni i kulturni život. Zbirka obuhvata originalna dokumenta iz legata Pavla Dušmanića i arhivalije iz Crkve Svetog Nikole u Golupcu. Poseban deo čini zbirka naoružanja iz perioda od 15. veka do 1945. godine.

Stalna postavka obogaćena je saradnjom sa Narodnim muzejom u Požarevcu i partnerskim organizacijama kao što su etno-kuća Sladinac i udruženje „Cvet Dunava“. Etno postavka Mesne zajednice Braničevo; etno postavka Mesne zajednice Dobra.

Muzej Golubac je ne samo mesto čuvanja i negovanja istorije, već i prostor za edukaciju i inspiraciju, gde se prošlost i sadašnjost prožimaju u službi budućnosti.