Sećanje i interpretacije Požarevačkog mira kroz vreme
Brdo Tulba je bilo pogodno kao mesto za izgradnju replike carskog šatora. Do 2000. godine nije bilo nikakvih obeležja Požarevačkog mira. Velikim angažmanom Požarevljanina Milana Ivoševića, sada pokojnog, zaljubljenika u istoriju, ovde se počelo sa obeležavanjem, a značajnu ulogu odigrao je i dr Miroljub Manojlović, tadašnji direktor “Narodnog muzeja”, koji je još devedesetih godina prošlog veka uz pomoć kolega iz Austrije uspeo da pribavi jedan broj replika litografija, medalja, a sve to se i danas čuva u požarevačkom muzeju.Na osnovu prikupljenog materijala, dr Manojlović inicira izgradnju replike šatora na Tulbi.
„Tada je nastala replika carskog šatora gde je smeštena i izložba. S obzirom na to da su manjkali mnogi autentični predmeti iz toga perioda, predložio sam da se napravi replika šatora, kao i stola za kojim su sedeli pregovarači, zatim lutke, a ideja je bila da se kostimima dočara to vreme, kao i simulacijom sedenja pregovarača za stolom. Takođe, napravljene su lutke i obezbeđenja tadašnjeg turskog i austrijskog. Replika oslikava jednu moguću scenu kako je izgledalo potpisivanje Mirovnog ugovora na konferenciji. Potpisivanju su prisustvovali i sekretari, tumači i mnogi drugi, tako da je pod šatorom u to vreme, prema slobodnoj proceni, bilo oko 30 ljudi“, priča dr Miroljub Manojlović, istoričar.
Najpre je 2003. osnovana Fondacija „Požarevački mir” sa ciljem da se očuva sećanje na taj događaj. Godinu dana kasnije, u Etno-parku Tulba postavljen je megalit od krečnjačkog kamena kao mesto gde je potpisan mir, a sedam godina nakon osnivanja fondacije, napravljena je replika šatora.
„Godine 2010. je ovo bila samo Fondacija. Kasnije su dodate plastične lutke, a 2018. godine povodom obeležavanja 300 godina od potpisivanja Požarevačkog mira, napravljene su lutke od balističkog materijala, koji je donekle veran ljudskom izgledu“, dodaje dr Manojlović.
Austrija je povodom zaključenja Požarevačkog mira 1718. godine iskovala 21. medalju prema Hugu Vajfertu, numizmatičaru, koje su svojim reljefnim prikazom umetničko svedočanstvo tog vremena.
„Što se tiče Požarevačkog mira, iskovana je dvadeset i jedna medalja. „Narodni muzej“ u Požarevcu ima 11, od kojih su sedam originali i četiri replike. Na medaljama dominiraju motivi na kojima turski vojnici mole za mir. Na nekima je Merkur kao mirovni glasnik kako nosi Povelju mira Karlu VI, iza njega se vidi turski vojnik kako kleči, zatim Turci sa maslinovim grančicama, kao i probušen turski bubanj okačen na drvo bez lišća i turski simbol polumesec kako zalazi“, istiće dr Manojlović.
Pored medalja na stalnoj muzejskoj postavci izložena su i tri zlatnika Karla VI, kao i fotokopije gravira iz Albuma Johana Konrada Vajsa.
Na fotografijama koje se nalaze u istorijskoj zbirci predstavljena je oružana turska i austrijska vojska, fotografija šatora gde je prikazana poseta grofu Odvajru, scena bitke za Beograd koju nazivaju najkrvavijom bitkom osamnaestog veka, kola sa carskim poklonima, luksuzna kočija za visoke ličnosti.
Na stalnoj postavci još se nalazi i fotokopija Plana razmeštaja šatora učesnika mirovnog kongresa i fotografija bakropisa iste sadržine, rad Gašpara Roderkuda (bakropis se čuva u Narodnoj biblioteci Srbije u Beogradu). Original Plana razmeštaja šatora učesnika mirovnog kongresa nalazi se u Državnom arhivu u Beču.
Na osnovu ovog Plana dolazimo do detaljnijih objašnjenja vezanih za ambijent gde su se vodili mirovni pregovori. U blizini velikog carskog šatora nalazila su se i dva šatora protivnika koja su služila za odmor delegacija tokom mirovnih pregovora. Na ovom planu tačno je označen položaj svih šatora u kojima su bili smešteni učesnici mirovne konferencije.
Kako kaže istoričar Manojlović, „iza“ Požarevačkog mira ostalo je mnoštvo arhivske građe koja se čuva u Bečkom ratnom arhivu.
„Mnogo građe ima i u Istanbulu za koju mi ne znamo, jer nikada nije detaljno istraživana, kao i u mletačkim arhivima. Arhivske građe ima i u mnogim evropskim novinama iz tog doba, dakle s početka XVIII veka. O Požarevačkom miru se pisalo i u Parizu i u Moskvi.“
Požarevački mir je bio na snazi do novog rata Austrije i Turske i mira u Beogradu 1739. kada su srpske teritorije ispod Save i Dunava ponovo potpale pod kontrolu Osmanske imperije. Novim ratom i tzv. Beogradskim mirom (1739. godine) Osmansko carstvo je uspelo da povrati deo teritorija što je prethodnim izgubila, uključujući sve teritorije južno od Dunava i Save, kao i Malu Vlašku. Mesno srpsko stanovništvo opet je pogodilo ratno razaranje, progoni i odmazde.
Poslednji austrijsko-turski rat bio je tzv.Dubički rat (1788—1791), u kome je opet Austrija pozivala Hrišćane u Bosni da se dignu na ustanak. Nakon njega novih austrijsko-turskih sukoba više nije bilo sve do dvadesetog veka i propasti obe carevine.
******************************************************************************************************Tekst je nastao u okviru projekta „Osvetljavanje Požarevačkog mira“, po osnovu Konkursa o sufinansiranju projekata iz budžeta Grada Požarevca, radi ostvarivanja javnog interesa u oblasti javnog informisanja u 2024. godini.
Cilj projekta je da poveća svest i znanje o Požarevačkom miru kao značajnom istorijskom događaju, što bi trebalo da omogući lokalnoj zajednici da razvije jaču vezu sa svojom istorijom i kulturom, kao i da promoviše istorijsko obrazovanje među mlađim generacijama.
Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
0 Komentara
Nema komentara za ovu vest