Kaona - između peka, Stare Dajše i tragova srednjeg veka

Uz Pek, na prostoru Zvižda, smestila se Kaona – selo čija prošlost čuva tragove različitih epoha. Reka, pećine, stari putevi i lokaliteti poput Stare Dajše i Manastirskog polja svedoče o životu koji se ovde odvijao vekovima.


Pek je odredio izgled i život ovog kraja. Kroz Zvižd protiče kao prirodna poveznica sela, a između Kaone i Turije useca se u Kaonsku klisuru. U svom toku prima i Dajšu, rečicu koja je važna za istoriju i predanja ovog prostora. 


Za Kaonu je posebno značajna upravo Dajša. Prema zapisima koji se odnose na ovaj kraj, na prostoru koji se danas naziva Stara Dajša nekada se nalazilo naselje. Trag tog imena sačuvan je do danas, a u kaonskom ataru postoje i ostaci više crkvišta. 



Arheološka istraživanja potvrđuju da se u Kaoni nalaze ostaci srednjovekovnih crkvenih građevina na lokalitetima Manastirsko polje, Stara Dajša i Kamenica. To pokazuje da je ovaj prostor imao značajnu sakralnu i naseljeničku ulogu tokom srednjeg veka. 


U ataru Kaone nalazi se i Kamenička pećina, na desnoj strani Kameničke reke. Istraživana je još sredinom prošlog veka, a arheološki tragovi iz šireg prostora Kaone ukazuju na veoma staru naseljenost ovog područja. 


Pek je, osim vode i prirodne granice, vekovima bio i put kojim su se kretali ljudi, roba i ideje. Njegova zlatonosnost ostavila je snažan trag u istoriji čitavog kraja, pa se i danas govori o Zlatnom Peku. 


Kaona je deo Zvižda u kojem se vekovima prepliću srpsko i vlaško kulturno nasleđe. Ime sela, međutim, još nema pouzdano potvrđeno tumačenje, pa su stare priče, nazivi predela i arheološki ostaci važni tragovi u potrazi za njegovom prošlošću.


Od Peka i Kaonske klisure, preko Dajše i Stare Dajše, do srednjovekovnih crkvišta i pećina – Kaona čuva slojeve prošlosti koji još nisu do kraja istraženi. Upravo ti tragovi čine ovo selo važnim delom istorije Zvižda i kučevačkog kraja.


Tekst i prilog su nastali u okviru projekta „Srce Peka“ koji predstavlja ljude čiji je rad od suštinskog značaja za funkcionisanje društva, po osnovu Konkursa o sufinansiranju projekata iz budžeta Opštine Kučevo, radi ostvarivanja javnog interesa u oblasti javnog informisanja u 2026. godini. Projekat „Srce Peka“ kroz video, fotografije i tekstove promoviše prirodne lepote i kulturno nasleđe opštine Kučevo, od ispiranja zlata i pećina do etno-motiva. Cilj je veća vidljivost destinacije, privlačenje turista i razvoj lokalne ekonomije na održiv način.


Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.