Godišnjice i jubileji Braničeva u 2024. godini
Rođen pre 15 decenija tvorac kapitalnog dela „Požarevačka Morava“ i pionir srpske arheologije koji je 1923. godine sprovodio arheološka iskopavanja Sv. Arhanđela u Prizrenu, zadužbine srpskog cara Dušana, izuzetno važan Požarevaljan, MihailoJ. Miladinović.Jedinstven položaj Braničevskog okruga, nekada Požarevačkog okružja, na međi između centralne i istočne Srbije, svakako je pružio dobre uslove za razvoj mnogih civilizacija od najstarijih vremena do danas.
„Mi, kada razmatramo, i svakako još uvek učimo istoriju ovog kraja, na osnovu pisanih, materijalnih i etimoloških izvora, imamo priliku da sagledamo važnije datume. Godina 2024. je za Požarevac i okolinu jedna od važnijih, upravo zbog raznih događaja koje je istorija zabeležila, a kojih se mi sa radošću sećamo.
Moram da priznam da sam ove godine u arhivima imao posla kao nikad pre, upravo zbog prikupljanja velikog broja značajnih događaja koji daju istorijsko obeležje Braničeva. Važnost u svemu ovome imaju, svakako, rezultati novijih istraživanja, ali i uvid u neobjavljenu arhivsku građu, bez koje se pisanje moderne istorije ne može zamisliti.
Stoga mislim da je ovaj naš intervju više nego koristan i veoma se radujem što ste odabrali takvu temu, budući da je 2024. uveliko na izmaku. Svakako, o takvoj temi ima zaista puno da se priča, pa ću ja pokušati da izdvojim neke najzanimljivije detalje za koje verujem da će vašim čitaocima biti zanimljivi“, ističe Dr Milan Milovanović iz Arheološkog instituta u Beogradu.
Braničevo delilo sudbinu Srbije kroz vekove
Pre 740 godina, 1284. godinu, kako navodi Milovanović, današnji Braničevski okrug ušao prvi put u sastav države Nemanjića. Tada su srpski kraljevi Dragutin i Milutin pokorili polubraću kumanskog i bugarskog porekla, Drmana i Kudelina, u tvrđavi Ždrelo unutar Goranjčke klisure.
Milovanović dodaje da zbog rudnih ležišta i prirodnih retkosti u Homolju i Zviždu, ovo osvajanje bilo je dragoceno za dalji razvoj srpske srednjovekovne države.
„Sada bih, recimo, mogao da izdvojim događaje iz moderne istorije Požarevca, koja počinje Prvim srpskim ustankom. Za čitaoce vašeg portala sigurno će biti zanimljivo oslobađanje Požarevca u proleće 1804. godine, kada su ustanici Momir Protić iz Lučice, Milenko Stojković iz Kličevca i Petar Todorović iz Dobrnja zajedno proterali Turke.
Nakon velikih borbi, iz izvora saznajemo da je Karađorđe postavio Momira Protića za požarevačkog kneza, koji će u narednim godinama sa puno uspeha vladati Požarevcom. Još pre oslobođenja, Karađorđe je bio upoznat sa vojnim sposobnostima lučičkog vojskovođe.
Ovaj podatak se može zaključiti na osnovu pisma koje je vožd odmah nakon Sobora u Orašcu poslao preko svojih ustanika u Lučicu, kako bi Momir organizovao borbu protiv Turaka, ističe Milovanović.
Naučnici Požarevčkog okružjaBrojni su žitelji Požarevca i okoline koji su dali ogroman doprinos u razvoju nauke i osnivanju institucija.
“Tako, recimo, imamo zaboravljenog paleontologa Petra Pavlovića, koji je pre 160 godina rođen u Požarevcu. Pavlović je osnivač i prvi direktor Muzeja srpske zemlje u Beogradu, a bio je i član Srpske kraljevske akademije nauka. Njegovi radovi iz paleontologije još uvek su nezaobilazni.
Neće mi vaši čitaoci zameriti ako još jednom kažem koju reč o vizantologu Vladimiru Petkoviću, koji je pre 150 godina rođen u Donjoj Livadici, koja je tada pripadala požarevačkom okrugu. To je bio čovek koji je svojim radom inspirisao mnoge generacije. Njegovi doprinosi koji se odnose na proučavanje srpske srednjovekovne umetnosti, ali i napori da muzeologiju podigne na viši nivo, i dan danas nisu zaboravljeni i prevaziđeni u srpskoj nauci.
Sa radošću uvek ističem da je Petković u svojoj karijeri proučavao i spomenike u svom rodnom kraju: Gornjak, Blagoveštenje, Tršku crkvu i Vitovnicu, dodaje naš sagovornik.
Ove godine takođe obeležavamo 150 godina od rođenja Mihaila J. Miladinovića, izuzetno važnog Požarevaljanina.
“Žitelji našeg grada sigurno su upoznati sa njegovim kapitalnim delom „Požarevačka Morava“, kao i sa njegovim angažovanjem u prosveti. Međutim, malo ko zna da je Miladinović bio i pionir srpske arheologije koji je sprovodio arheološka iskopavanja Sv. Arhanđela u Prizrenu, dakle zadužbinu srpskog cara Dušana. To se dogodilo 1923. godine.
Kada govorimo o arheologiji ovog kraja, možemo, na primer, spomenuti projekat Arheološkog instituta u istraživanju Đerdapa iz 1964. godine, u kojem je učestvovao i Narodni muzej u Požarevcu. Tačnije, saradnici muzeja na čelu sa Milanom Pindićem, kojeg i danas pamte stari žitelji našeg grada, bili su pre tačno 60 godina važan činilac u istraživanju đerdapskih lokaliteta koji se nalaze na teritoriji Braničeva: Saldum, Bosman, Čezava, Zidinac i drugi.
Ko ima spomen - bistu u parku Čikoš? Često pitam svoje prijatelje, ko je bio Pavle Savić? – požarevački gimnazijalac koji je proučavao atomska jezgra i nuklearnu energiju, dajući tako veliki doprinos u prirodnim naukama. Pavle Savić je bio predsednik SANU u periodu od 1971. do 1981. godine. Preminuo je pre 30 godina u Beogradu”, zaklučio je Milovanović .
0 Komentara
Nema komentara za ovu vest