General Jovan Dragašević - pesnik, naučnik i rodoljub

General Jovan Dragašević, autor čuvenog slogana „Samo sloga Srbina spasava“, bio je jedan od najistaknutijih srpskih intelektualaca 19. veka – čovek koji je spajao vojnu preciznost, pesničku osećajnost i naučnu pronicljivost. Ove godine, 14. Jula navršilo se 110 godina od smrti istaknutog vojnog stratega, naučnika i pesnika.

Rođen 16. februara 1836. godine u Požarevcu, u nekadađnjem prigradskom naselju zvanom Šutulova bara. Ovaj deo naselja je često bio izložen plavljenju Velike Morave, stoga njegova porodica odlučuje da se preseli u Novu Malu (današnja Gornja Mala) gde je proveo detinjstvo. Kuća u kojoj je odrastao, nalazila se u današnjoj Bosanskoj ulici, koja je pre Drugog svetskog rata nosila njegovo ime.

Obrazovanje je započeo u Beogradu, gde je završio gimnaziju i potom Artiljerijsku školu. Međutim, njegovo rodoljublje nije se ogledalo samo u vojnoj službi i učešću u ratovima.

Svoj vojni put započeo je kao potporučnik, a penzionisan je 1888. godine u čin pukovnika. Dve godine kasnije, za zasluge mu je dodeljen počasni čin generala, sa pravom nošenja uniforme.

U vojsci je obavljao brojne odgovorne dužnosti – bio je načelnik topografskog i istorijskog odeljenja Glavnog generalštaba.

U velikoj meri doprineo je razvoju tadašnje srpske vojske i zaslužan je za osnivanje vojne terminologije.



Pored toga, bio je i neumorni urednik i publicista. Godine 1864. pokrenuo je vojni časopis „Vojin“, koji je uređivao sedam godina, otvoreno kritikujući tadašnje društvene i političke prilike. Zbog njegovog liberalnog pristupa, vlasti su ga više puta zatvarale. Kasnije je uređivao i časopis Ratnik, kao i književno-naučni list Dardanija, kroz koje je nastavio da širi svoje ideje o slobodi, znanju i nacionalnom identitetu.

Bio je oženjen Milom, a u braku su imali tri sina Borivoja, Gradimira i Velibora. Velibor je poznat kao urednik lista "Vojnički glasnik".

Jovan Dragašević preminuo je 14. jula 1915. godine u Nišu, u najtežim danima Prvog svetskog rata.

Kao vojni strateg, pesnik i naučnik, Dragašević je ostavio dubok i slojevit trag u srpskoj istoriji. Njegov slogan „Samo sloga Srbina spasava“ i danas odzvanja kao snažna poruka jedinstva i snage naroda, a njegovo delo ostaje trajni temelj srpske nauke, kulture i patriotizma.

Profesor Jovan Dragašević posvetio je rad proučavanju geografije Balkana, za šta je dobio brojna priznanja. Zbog stručnosti, bio je deo srpske delegacije na Berlinskom kongresu 1878. godine, gde je predstavio svoju Etnografsku kartu Balkana. Bio je i jedan od osnivača Srpskog arheološkog društva, a njegovo delo „Arheologijsko-geografijska istraživanja“ iz 1877. i danas je značajno. Posebno se istakao proučavanjem Homolja i Zvižda početkom 1870-ih, čime je dao doprinos poznavanju Braničevskog kraja.


Foto: IAP