Ćirilo i Metodije - apostoli slovenske pismenosti i hrišćanstva
Srpska pravoslavna crkva i vernici danas obeležavaju dan posvećene braći Ćirilu i Metodiju. Praznik je ustanovljen i kao Dan slovenske pismenosti.Braća Ćirilo i Metodije, rođeni u Solunu, ostali su upamćeni kao „apostoli Slovena“ zbog svoje ključne uloge u širenju pismenosti i hrišćanske vere među slovenskim narodima. Njihov otac Lav bio je visoki vojni zapovednik u Vizantiji. Odrasli su u Solunu, gradu u okruženju slovenskog stanovništva, što im je omogućilo rano upoznavanje sa slovenskim jezikom.
Metodije je u mladosti bio upravnik oblasti u istočnoj Makedoniji, dok je Ćirilo, obrazovan na carskom dvoru, postao filozof i bibliotekar crkve Svete Sofije u Carigradu. Ćirilo je 851. učestvovao u diplomatskoj misiji u Samari, dok se Metodije 856. povukao u manastir na Olimpu. Ubrzo mu se pridružio i Ćirilo.
Godine 860. car Mihailo III ih je poslao u misiju među Hazare na jugu današnje Rusije. Po povratku, 862. godine, moravski knez Rastislav zatražio je od Vizantije učene ljude koji bi propovedali hrišćanstvo na slovenskom jeziku, želeći time da oslabi franački uticaj u svojoj državi. Vizantija je odgovorila slanjem Ćirila i Metodija.
Braća su se ozbiljno pripremila – Ćirilo je sastavio prvo slovensko pismo, glagoljicu, a zatim su preveli osnovne crkvene knjige na jezik slovenskog stanovništva iz okoline Soluna. Tako je nastao prvi slovenski književni jezik. Njihova misija u Moravskoj počela je 863. godine, a već naredne godine su stigli u Rastislavljev dvor, gde su bili srdačno dočekani.
Njihov uspeh izazvao je protivljenje latinskog sveštenstva, koje je branilo tzv. trojezičnu teoriju prema kojoj su samo hebrejski, grčki i latinski prikladni za bogosluženje. Nakon tri godine, Ćirilo i Metodije su otišli u Rim, putem svraćajući u Panoniju i Veneciju, gde su vodili rasprave sa protivnicima slovenske liturgije.
U Rimu ih je papa Hadrijan srdačno primio i podržao njihovu misiju. Ćirilo se uskoro razboleo i umro 869. godine, a Metodije je zaređen za panonskog arhiepiskopa. Po povratku u Moravsku, suočio se s jakim otporom latinskih sveštenika i političkih protivnika.
Zbog optužbi za jeres, bio je zatvoren više od dve godine. Oslobođen je 873. godine na papin zahtev, ali je slovenska liturgija tada bila zabranjena.
Metodije je nastavio svoj rad i preveo Bibliju na slovenski jezik. Nakon njegove smrti, vlast je ponovo zabranila slovensku liturgiju, a njegovi učenici su progonjeni – neki su prodati u ropstvo, dok su se drugi sklonili u Bugarsku, Makedoniju, Rašku i Hrvatsku, gde su nastavili širenje pismenosti.
Zahvaljujući Ćirilu i Metodiju, postavljeni su temelji slovenske pismenosti i književnosti, a njihov uticaj ostavio je dubok trag u kulturnoj i duhovnoj istoriji Slovena.
Foto: YouTube screenshot
0 Komentara
Nema komentara za ovu vest