Analiza odredbi Požarevačkog mira i promene u granicama i vlasti
Požarevački mirovni ugovor, potpisan 1718. godine, sadržao je dva člana i nekoliko odredbi. Odredbe ugovora u Požarevcu bile su primljene sa olakšanjem i zadovoljstvom u Austriji i većem delu Evrope.Članom I Požarevačkog ugovora bilo je predviđeno da granica između dve zemlje ide rekom Alutom do njenog ušća u Dunav, a zatim Dunavom do ušća Timoka; Temišvar je ostao u austrijskim rukama po principu „uti possidetis“, dok je desna obala Alute ostala slobodna za saobraćaj obema državama.
Članom ІІ ovog ugovora bila je povučena granica i u Srbiji.
„Na konferenciji je zauzet stav da se granica uspostavi po principu međunarodnog prava „uti possidetis“ (prev. Šta ko drži to je njegovo), tako da su ovi krajevi (Požarevac i okolina) ušli u sastav Austrije, jer je granica išla od Timoka, slivovi reka Mlave i Peka, do donje Drine, prelazila je u Bosnu kod Bijeljine i dalje do reke Une. Tako da je i severna Bosna ušla u sastav tadašnje Austrije“, pojašnjava dr Milorad Đorđević, kustos istoričar Narodnog muzeja u Požarevcu.
Na istoku, Turska je zadržala Soko Banju, dok je na jugu Paraćin ostao u austrijskim rukama, kao i Beograd, Šabac, Stalać, Krupanj i Bijeljina.
Ostalim odredbama ugovora bio je predviđen način odbrane pograničnih zemalja od upada hajduka, kao i sprečavanje drugih povreda granice. Turska nije preuzela obavezu, iako je to obećala, da onemogući delatnost severnoafričkih gusara, kao i onih iz Ulcinja, a isto tako je odbila da Austriji izruči ugarske pobunjenike koji su se nalazili u njenim rukama.
Vrlo je zanimljivo napomenuti da su odredbe mira bila ispisane na latinskom jeziku, što donekle, recimo Karlu Ruciniju nije predstavljalo problem, jer je bio Italijan. Međutim, svaki pregovarač je imao svog tumača, koji je znao po neki strani jezik.
„Turci su imali svog tumača za nemački jezik i to je bio vlaški princ Nikola Mavrokordato, koji je govorio nemački i turski jezik. U sastavu engleske delegacije bio jeItalijan Luka Kiriko, dubrovački konzul u Carigradu kao tumač za turski jezik i pomagao je Robertu Satonu. Vendramino Bjanki je bio tumač Karla Rucijina, dok je tumač Jakova Kolijera bio Viljem Tajls, koji je govorio i turski jezik“, objašnjava dr Miroljub Manojlović, istoričar.
Odredbe ugovora u Požarevcu bile su primljene sa olakšanjem i zadovoljstvom u Austriji i većem delu Evrope. I pored učinjenih ustupaka, teritorijalne tekovine Austrije mogle su se po svom obimu uporediti sa uspesima koji su bili ostvareni Utrehtskim mirom, tj. dobicima posle rata za špansko nasleđe. Zahvaljujući sjajnoj pobedi u ratu i povoljnom ugovoru, Austrija je sve više postajala svesna svojih perspektiva, kao i toga kakve joj se mogućnosti pružaju na jugoistoku Evrope. Kao što se Francuska u svojoj politici ekspanzije nalazila pred dilemom: da li da je usmeri preko mora, s jedne, ili na istok, s druge strane, tako se i Austrija sada suočila sa sličnim problemom.
Posle potpisivanja Požarevačkog ugovora Austrija je došla na Balkan kao osvajačka sila, iako ne za dugo.
„Požarevačkim mirom Austrija je doživela svoj najveći uspeh u istoriji, jer je verifikovana njihova politika na Balkanu i ona se proširila i na ove krajeve i tako je prekinut kontinuitet turske vladavine na ovim prostorima. Ali, ni Turska nije bila sasvim poražena, jer je uspela da od Mletačke Republike, odnosno, Venecije zadrži delove Peloponeza, što je veoma bitno. Tako da su sve članice Mirovne konferencije bile zadovoljne“, dodaje dr Đorđević.
*************************************************************************************************
Tekst je nastao u okviru projekta „Osvetljavanje Požarevačkog mira“, po osnovu Konkursa o sufinansiranju projekata iz budžeta Grada Požarevca, radi ostvarivanja javnog interesa u oblasti javnog informisanja u 2024. godini.
Cilj projekta je da poveća svest i znanje o Požarevačkom miru kao značajnom istorijskom događaju, što bi trebalo da omogući lokalnoj zajednici da razvije jaču vezu sa svojom istorijom i kulturom, kao i da promoviše istorijsko obrazovanje među mlađim generacijama.
Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
Foto: SAT TV
0 Komentara
Nema komentara za ovu vest